Հեռախոս` (010) 266879

Էլ․ փոստ` contact@langcom.am

Գործնական աջակցություն ֆիլմերի թարգմանիչներին (1-ին մաս)

Ընդհանուր լեզվավիճակի վրա ունեցած մեծ ազդեցությունից է, որ եթերից հնչող հայերենը եղել ու մնում է Լեզվի կոմիտեի ուշադրության կենտրոնում:

Նախորդ զրույցների ժամանակ խոսել ենք վերջին շրջանում մեր խոսք ներխուժած լեզվական սխալների մասին և արձանագրել, որ դրանց զգալի մասը ԶԼՄ-ների, հատկապես եթերի միջոցով է մուտք գործում:

Եթե այս կամ այն հաղորդման մեջ հնչած լեզվական մեղանչումը ժամանակի ընթացքում կարող է դուրս մղվել եթերից, չկրկնվել ու մոռացվել, ապա կա մի ասպարեզ, որտեղ սխալները վարակի մնայուն աղբյուր են դառնում: Խոսքը եթերով հեռարձակվող ֆիլմերի լեզվի մասին է:

Մասնակիորեն անդրադարձե՛լ ենք թարգմանված ֆիլմերի լեզվին: Այժմ ծավալուն աշխատանք ենք սկսում այս ուղղությամբ՝ հուսալով, որ մեր օգնությամբ առաջիկայում թարգմանվող ֆիլմերում չեն կրկնվի նախորդների սխալները:       

Լեզվական սխալները քննարկելուց առաջ խոսենք դիտարկված ֆիլմերի թարգմանությունից ստացած ընդհանուր տպավորության մասին: Շրջանցելով ֆիլմերի ընտրության չափանիշները, ինչպես նաև ծանոթ չլինելով բնագրին՝ չենք կարող չնշել, որ ժամանցային, անգամ պարզունակ ֆիլմերը մեծապես տուժում են մեր թարգմանիչների ներկայացրած աղքատիկ, անկյանք ու անարյուն հայերենից: Երբեմն խոսքային պատկերը ջերմ, սրտառուչ տեսարանի վրա սառը շունչ է փչում. մի բան, որից կարելի է խուսափել չափազանց հեշտությամբ:

«Մենք կթողնենք, որ սերն ընթանա իր հունով»,- մի հուզական պահի, բազում խնդիրներ հաղթահարելուց հետո ասում է «Չորս Սուրբ ծնունդ» ֆիլմի հերոսն իր սիրելիին: «Միանշանակ»,- պատասխանում է աղջիկն ու անհարկի չարաշահված այս բառով փչացնում տպավորությունը: Ֆիլմի հերոսը կարող էր ասել. «Արի թողնենք, որ մեր սերն իր հունով ընթանա», աղջիկն էլ կարող էր պատասխանել. «Արի թողնենք» կամ «Համաձայն եմ»: Գուցե այս տեքստում տարբերությունը մեծ չի թվում, բայց ֆիլմը դիտելիս տպավորությունը միանգամայն այլ կլիներ:

Նույն ֆիլմում երեխաները կանգնած են տոնածառի մոտ ու ինչ-որ պատճառով տխուր են: Նրանց տատիկը հարցնում է. «Չեմ հասկանում՝ ո՞րն է խնդիրը, ո՞րն է խնդիրը»: Կգտնե՞ք մի տատիկ, որն իր թոռների հետ այս կերպ կխոսի, այն էլ սուրբծննդյան երեկոյին: Չէ՞ր կարելի մարդկային լեզվով թարգմանել այս պարզագույն միտքը, այո՛, միտքը, ոչ թե նախադասությունը, քանի որ լավ թարգմանությունը միտքն է փոխանցում, այլ ոչ բառերի շարանը: Տեսարանը կջերմանար, եթե տատիկն ասեր. «Չեմ հասկանում՝ ինչո՞ւ եք քիթներդ կախել» կամ «Չեմ հասկանում՝ ի՞նչ է պատահել»: Հազար ու մի տարբերակ կա այս կոճղային խոսքից խուսափելու համար, եթե անգամ այն բառացի ճիշտ թարգմանություն է:

Այս ֆիլմին առաջիկայում կանդրադառնանք, իսկ այժմ՝ նման լեզվական տեսարաններ «Բառեր» ֆիլմից:

«Ես ուզում եմ ձեզ իրական իրավիճակը ներկայացնել»: Ֆիլմում լեզվական սխալներ շատ կան: Բայց արդյո՞ք սա դրանցից մեկն է: Ամենևին ոչ: Այստեղ լեզվական սխալ չկա: Այստեղ կա լեզվական անճաշակություն:

«Ես ուզում եմ ձեզ իրական վիճակը ներկայացնել», «Ես ուզում եմ ձեզ իրականությունը ներկայացնել», «Ես ուզում եմ ձեզ ներկայացնել իրավիճակը, ինչպես որ կա»: Այս շարքը կարելի է շարունակել:

Ուրեմն ինչո՞ւ է ֆիլմում ընտրվել այս «իրական իրավիճակը» արտահայտությունը: Չէ՞ որ այս խոսքը հնչում է գեղարվեստական ֆիլմում: «Մի հիմար երիտասարդ, ում դեմքից հիմարությունը թափվում էր»: Խնդրեմ՝ ևս մի անհաջող արտահայտություն: Այստեղ բավական տարածված լեզվական մի սխալ էլ կա. ոչ թե «երիտասարդ, ում դեմքից», այլ «երիտասարդ, որի դեմքից»: Բացի այդ՝ հնարավոր չէ՞ր խուսափել մի նախադասության մեջ երկու անգամ հիմար բառը գործածելուց: Թարգմանիչը կամ խմբագիրը կարող էին բացել բառարանն ու կարդալ, թե այս բառը քանի հոմանիշ ունի հայերենում: Դրանք բոլորն էլ կարող էին փրկել տեքստը: Բայց ինչի՞ մասին է խոսքը, եթե րոպեներ անց ֆիլմում հնչում է. «-Ի՞նչ կասես սրա մասին: Այն կարծես գեղեցիկ է: Հավանու՞մ ես այն: -Իմ կարծիքով այն շատ հին է: -Իմ կարծիքով այն շատ լավն է: Եթե մենք այն մաքրենք, դու կարող ես օգտագործել այն: Ես կգնեմ այն քեզ համար»: Մոտ կես րոպեում յոթ անգամ հնչում է այն բառը ու տեսարանին տաղտկություն հաղորդում:

Երազիկ Գրիգորյան

Կարևոր է այն, թե ի՛նչ երգեր ենք լսում։
https://www.langcom.am/%d5%a5%d6%80%d5%a3%d5%b6-%d5%a7-%d5%b4%d5%a5%d5%b2%d5%a1%d5%be%d5%b8%d6%80/

ՔՆՆԱՐԿԵ՞ՆՔ ՄԻԱՍԻՆ
Ճի՞շտ է արդյոք «օրինակ ․․․․ և այլն» բառերի համատեղ գործածությունը։👨‍💻
https://www.langcom.am/%d6%85%d6%80%d5%ab%d5%b6%d5%a1%d5%af-%e2%80%a4%e2%80%a4%e2%80%a4%e2%80%a4-%d5%a5%d5%be-%d5%a1%d5%b5%d5%ac%d5%b6/

Մեզ հարցնում են 👇 ․ #հայերեն #հայոցլեզու
https://www.langcom.am/%d5%b4%d5%a5%d5%a6-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6-10/

#հայերեն

Մեզ հարցնում են 👇
https://www.langcom.am/%d5%b4%d5%a5%d5%a6-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6-9/

Ավելին