Հեռախոս` +374 (0) 10 266 860

Էլ․ փոստ` contact@langcom.am

Զբոսանք բառերի աշխարհում (2-րդ մաս)

Բարև՛, պատանի՛ բարեկամ: Երաժշտության մասին զրուցելով՝ նախորդ անգամ մենք հասանք ֆիլհարմոնիկ համերգասրահ: Դու ներդաշնակություն սիրու՞մ ես: «Ֆիլհարմոնիա» հունարեն նշանակում է «սիրել ներդաշնակությունը»: 19-րդ դարում ստեղծված ֆիլհարմոնիկ ընկերությունների նպատակը սիմֆոնիկ երաժշտության տարածումն էր: «Սիմֆոնիկ» հունարեն  նշանակում է կանոնիկ ձայն, համահնչություն (դրա համար են սիմֆոնիայի փոխարեն հայերեն գեղարվեստական խոսքում գործածում «համանվագ» բառը): Սիմֆոնիկ կարող են լինել և՛ երաժշտությունը, և՛ նվագախումբը: Իսկ սիմֆոնիան դասական ժանրում գրված երաժշտական ստեղծագործություն է:

Ահա և այսօրվա համերգի ծրագիրը: Առաջին բաժնում մենք կունկնդրենք կոնցերտ: Լատիներեն այս բառը հայերեն և՛ թարգմանվում է, և՛ չի թարգմանվում: Պարզապես այն երկու նշանակություն ունի: Մի իմաստով նշանակում է «համերգ», իսկ մյուսը երաժշտական ժանր է, որը հենց այդպես էլ կոչվում է՝ կոնցերտ:

Այսօր մենք եկել ենք համերգ՝ կոնցերտ լսելու: Առաջին բաժնում Բրամս ենք ունկնդրելու. կոնցերտ համար 1, գրված դաշնամուրի և նվագախմբի համար: Շատերը, հատկապես երաժիշտները, «նվագախումբ» բառի փոխարեն գործածում են  հունարեն «օրկեստրը»: Հին հույներն այդպես էին անվանում բեմի առջևի  հրապարակը, որտեղ երգչախմբային կենդանի ձայնի ուղեկցությամբ ընթանում էր թատերական գործողությունը:

Տե՛ս, բեմի կահավորանքից երևում է, որ մասնակցելու են  սիմֆոնիկ նվագախմբի բոլոր հիմնական գործիքները՝ լարային-աղեղնավոր, փայտե փողային, պղնձե փողային, հարվածային: Իսկ դաշնամուրը հանդես է գալու որպես մենակատար: Բեմեզրին մոտ դիրիժորական վահանակն է դրված: «Դիրիժոր» բառը ֆրանսերեն է. նշանակում է ղեկավարող, կառավարող (դրա համար էլ դիրիժորին հայերեն հաճախ կոչում են նվագավար): Վահանակի վրա տեղադրված է պարտիտուրան: Լատիներեն այս բառը բառացի նշանակում է «բաժանում, բաշխում»: Դա պոլիֆոնիկ, այսինքն՝ բազմաձայն երաժշտության նոտագրությունն է, որտեղ ամեն մի գործիքի պարտիան՝ նվագամասը, նոտագրված է առանձին տողով, որպեսզի նվագավարը կարողանա կարդալ այն ու ղեկավարել և՛ ամբողջական հնչողությունը, և՛ բոլոր գործիքներն առանձին-առանձին: Ահա թե ինչքա՛ն բարդ է դիրիժոր-նվագավարի աշխատանքը:

Անտրակտից (ֆրանսերեն բառացի՝ գործողությունների միջև), այսինքն՝ ընդմիջումից հետո՝ համերգի երկրորդ բաժնում, կլսենք Բեթհովենի համար 5 սիմֆոնիան, որը նա անվանել է «Ճակատագիրը բախում է դուռը»: Սիմֆոնիաները հիմնականում քառամաս են լինում: Այդ մասերի միջև փոքրիկ դադար կա: Հիշիր, որ այդ դադարների ժամանակ պետք չէ ծափահարել: Միայն վերջում: Իմ պատանի՛ բարեկամ, ես լսեցի. համերգի վերջում դու բղավում էիր՝ բռավո՜, բի՜ս:  Այս իտալերեն բառերը նշանակում են՝ «կեցցե՜ս (կեցցե՜ք)», «կրկնե՜լ»: Իմացի՛ր դրանց հայերեն նշանակությունը, բայց իմացի՛ր նաև, որ ամբողջ աշխարհի դահլիճներում են բղավում «բռավո՜», «բի՜ս»: Ուրեմն, քանի դեռ դահլիճից դուրս չենք եկել, «բի՜ս». կրկին կհանդիպենք:

Երազիկ Գրիգորյան

Նյութը հրապարակվել է «Կանչ» ամսագրում։
Նմանատիպ նյութեր
Հայկական հեռուստաշուկայի «ցուցափեղկում» մանկական ապրանք քիչ կա: Չունենք հատուկ հեռուստաալիք, ոչ մանկական ալիքներում փոքր է մանուկ հեռուստադիտողի համար նախատեսված
Արի՛ հետ պտտենք ժամացույցի սլաքները ու միասին գնանք դեպի այն ժամանակները, երբ համացանց չկար, ու
Խնդրառությունը բառերի (լրացյալի և լրացման) կապակցության այն եղանակն է, երբ մի բառը (լրացյալը) պահանջում է
Բարև՛, պատանի՛ բարեկամ: Ծանոթ երգ է հնչում՝ «Միայն սիրո լարը մնաց / Սրտիս անհուն խորքերում»:
Մեր խոսքում հաճախ հանդիպող սխալներից մեկը կապված է մի «անմեղ» բառի՝ «անգամ»-ի հետ։ Որքա՜ն ենք

-Այսպես գրքերը նոր կյանք են ստանում,-ասում է Դ․ Գյուրջինյանն ու ավելացնում,- Ազգային գրադարանի այս նախաձեռնությունը գովելի է ու շատ կարևոր: Նկուղներում, դարակներում մնացած, գործածությունից դուրս ընկած գրքերը հիմա կարծես նոր կյանք են ստանում:
https://t.co/XBeZmrOybS

#ԱյսօրվաՀայերենը

ՎԵՐՆԱՆՑՈՒՄ | Փողոցի, պողոտայի, ճանապարհի լայնքով վերգետնյա հետիոտնային անցում անարգել երթևեկություն ապահովելու և փողոցն անվտանգ հատելու համար։

#ԱյսօրվաՀայերենը

ՉԵՂԱՐԿԵԼ | Մինչ այդ կայացրած որոշումից, նախապես հաստատված ինչ-որ բանից (իրադարձություն, հանդիպում և այլն) հրաժարվելը, հետ կանգնելը, դրանք կասեցնելը կամ չեղյալ հայտարարելը:

#ԱյսօրվաՀայերենը

ՀԵԾԱՆՎՈՒՂԻ | Առավելապես քաղաքային միջավայրում հեծանիվ քշելու՝ հեծանվով տեղաշարժվելու համար առանձնացված ճանապարհ, ուղի՝ հատուկ գծանշումներով, երբեմն գունավորմամբ։ Հեծանվահրապարակում հեծանվավազքի համար նախատեսված ուղի։

Ավելին