Հեռախոս` (010) 266879

Էլ․ փոստ` contact@langcom.am

Զբոսանք բառերի աշխարհում (3-րդ մաս)

Բարև՛, պատանի՛ բարեկամ: Չե՞ս պատասխանում բարևիս: Հա՜, ձայնդ է կտրվել: Պարզ է. կա՛մ մրսել ես, կա՛մ չարաշահել ապագա բարիտոնդ: Ուզում ես իմանալ, թե ինչ է բարիտո՞նը: Ասեմ, որ դա ոչ մի կապ չունի բարու կամ տոնի հետ: Բարիտոնը   արական երգչական ձայնի տեսակ է: Քանի որ ձայնդ կտրված է, ու ստիպված ես լռել, ուրեմն ուշադիր լսի՛ր. ես քեզ կպատմեմ երգչական ձայների մասին:

Արական երգչական ձայնի հիմնական տեսակներից է տենորը: Իտալերեն tenore (տենորե) նշանակում է «պահել»: Սա մեծ ձայնածավալի (դիապազոնի) արական բարձր ձայն է: Երգեցողության մեջ բարձր կամ ցածր ձայն ասելով նկատի են ունենում ոչ թե ձայնի ուժգնությունը այլ այն, թե ո՛ր ռեգիստրում, այսինքն՝ ձայնասահմանում է երգում տվյալ երգիչը. դաշնամուրի ներքևի՞ նոտաներին է համապատասխանում նրա ձայնը, թե՞ վերևի: Ոչ երաժշտական ձևակերպմամբ՝ երգչի ձայնը հա՞ստ է, թե՞ բարակ: Տենորի ձայնը համապատասխանում է դաշնամուրի վերին՝ «բարակ» նոտաներին:

Երբ լսես «երեք տենոր» արտահայտությունը, հիշի՛ր, որ խոսքն իտալացի  աշխարհահռչակ տենորներ Պլասիդո Դոմինգոյի, Խոսե Կարերասի և Լուչանո Պավարոտիի մասին է: Գլխով ես անում: Գիտեմ, հատկապես Պավարոտիի անունը շատերին է ծանոթ: Աշխարհի մեծագույն տենորներից է նաև կրկին իտալացի Էնրիկո Կառուզոն: Իսկ գիտե՞ս, թե ո՛ւմ են համարում հայկական Կառուզո: Փարիզի Մեծ օպերայի մեներգիչ, Կոմիտասի աշակերտ Արմենակ Շահմուրադյանին:

Արական հաջորդ ձայնը քեզ արդեն ծանոթ բարիտոնն է: Այն հնչում է տենորից ներքև ընկած ձայնասահմանում: Baritone (բարիտոնե) իտալերեն նշանակում է ներքևում հնչող տոն՝ ձայներանգ: Այս ձայնով երգել են իտալացի Տիտո Գոբին, ռուս Դմիտրի Խվորոստովսկին, հայ օպերային արվեստի երախտավոր Միհրան Երկաթը:

Հերթը հասավ ամենացածր նոտաները երգող արական ձայնի տեսակին: Այն կոչվում է բաս: Basso (բասո)  իտալերեն հենց «ցածր» է նշանակում:  Իհարկե, մենք արդեն գիտենք, որ այս անվանումը պայմանական է: Բասով երգում են ոչ թե ցածրաձայն, այլ ամենացածր ձայնասահմանի նոտաները, այսինքն՝ բասը ամենահաստ ձայնն է: Այս ձայնով երգել է ռուս Ֆեոդոր Շալյապինը: Իր հրաշալի բասով է աշխարհի ուշադրությունը գրավել մեր հայրենակից Բարսեղ Թումանյանը:

Հիմա խոսենք կանանց երգչական ձայների մասին: Դրանք հիմնականում երկուսն են՝ սոպրանո և մեցո-սոպրանո: Իտալերեն sopra (սոպրա) նշանակում է «վեր»: Այս ձայնը կանանց ամենաբարձր՝ վերին նորտաները երգող ձայնն է: Իսպանացի աշխարհահռչակ սոպրանո Մոնսերատ Կաբալյեի մասին անկասկած լսած կլինես: Իսկ մեր՝ հայերիս հայտնի սոպրանոներն են Գոհար Գասպարյանն ու Լուսինե Զաքարյանը:

Mezzo (մեցո) իտալերեն նշանակում է «կիսով չափ», «միջին»: Մեցո-սոպրանոն երգում է դաշնամուրի միջին նոտաների ձայնասահմանում: Այս ձայնով օպերային արվեստի սիրահարներին դյութել են ռուս Ելենա Օբրազցովան, անզուգական Տաթևիկ Սազանդարյանը, ժամանակակիցներից՝ իտալացի Չեչիլիա Բարտոլին և այլք:

Այսօր Երևանի Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնում Տիգրան Չուխաջյանի «Արշակ Երկրորդ» օպերան է ցուցադրվելու: Հրավիրում եմ: Ձայնդ կտրվա՞ծ է: Ոչինչ, փոխարենը մենք այնտեղ հրաշալի ձայներ կլսենք:

Երազիկ Գրիգորյան

Նյութը հրապարակվել է «Կանչ» ամսագրում։

Կարևոր է այն, թե ի՛նչ երգեր ենք լսում։
https://www.langcom.am/%d5%a5%d6%80%d5%a3%d5%b6-%d5%a7-%d5%b4%d5%a5%d5%b2%d5%a1%d5%be%d5%b8%d6%80/

ՔՆՆԱՐԿԵ՞ՆՔ ՄԻԱՍԻՆ
Ճի՞շտ է արդյոք «օրինակ ․․․․ և այլն» բառերի համատեղ գործածությունը։👨‍💻
https://www.langcom.am/%d6%85%d6%80%d5%ab%d5%b6%d5%a1%d5%af-%e2%80%a4%e2%80%a4%e2%80%a4%e2%80%a4-%d5%a5%d5%be-%d5%a1%d5%b5%d5%ac%d5%b6/

Մեզ հարցնում են 👇 ․ #հայերեն #հայոցլեզու
https://www.langcom.am/%d5%b4%d5%a5%d5%a6-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6-10/

#հայերեն

Մեզ հարցնում են 👇
https://www.langcom.am/%d5%b4%d5%a5%d5%a6-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6-9/

Ավելին