Հեռախոս` (010) 266879

Էլ․ փոստ` contact@langcom.am

Զբոսանք բառերի աշխարհում (4-րդ մաս)

Բարև՛, պատանի՛ բարեկամ: Մատներդ ի՜նչ արագ ես շարժում համակարգչի ստեղնաշարի վրայով: Ասես Շոպենի վալսերից նվագելիս լինես: Այո՛, այո՛, ճիշտ հասկացար: Այսօր խոսելու ենք ստեղնավոր (ստեղնաշարային) գործիքների մասին:

Հիշո՞ւմ ես, մեր նախորդ հանդիպման ժամանակ ասացինք, որ երաժշտական գործիքների հիմնական տեսակները չորսն են: Հիշի՛ր նաև, որ շատ գործիքներ միայն մեկ ընտանիքի չեն պատկանում: Ստեղնավոր գործիքները, օրինակ, լինում են ստեղնափողային կամ ստեղնալարային: Բայց այս «ընտանիքի ղեկավարը»  ստեղնաշարն է, այդ պատճառով էլ այս երաժշտական գործիքներին անվանում են ստեղնավոր կամ ստեղնաշարային, իսկ դրանց տիրապետող երաժիշտներին ընդհանուր անվամբ կոչում են ստեղնահարներ:  

Խոսենք ստեղնավոր մի քանի գործիքի մասին: Հիշի՛ր՝ համաձայն (համաձայնություն) բառը ֆրանսերեն թարգմանվում է ակորդ (accord): Ակորդ-ը նաև երաժշտական գիտաբառ է: Այդպես է կոչվում մի քանի հնչյունի միաժամանակյա արտաբերումը, նրանց երաժշտական համաձայնությունը՝ ներդաշնակությունը: Այս բառից է առաջացել ֆրանսիացիների սիրելի ակորդեոն ստեղնավոր գործիքի անվանումը: Ակորդեոնը յուրահատուկ է. այն մեզ արդեն ծանոթ փողային գործիքների պես օդի մղումով է ձայն արձակում:

Ստեղնաշարավոր գործիքների ընտանիքի հնագույն անդամներից են կլավիկորդը և կլավեսինը: Մի հանճարեղ երաժիշտ կա, որի կլավեսինը զարդարում է Բեռլինի երաժշտական գործիքների թանգարանը: Դա Յոհան Սեբաստիան Բախն է, 18-րդ դարի կոմպոզիտոր: Հենց այդ շրջանում ստեղծվեց ու հետագայում երկար կատարելագործվեց կլավիկորդին ու կլավեսինին փոխարինելու եկած դաշնամուրը: Երաժշտական ամուր դաշնությամբ այս գործիքի ստեղնաշարն իրենց մատների տակ շարժելով՝ Մոցարտը, Բեթհովենը, Լիստը, Շոպենը և շատ ուրիշներ փոխել են աշխարհը: Մոցարտից բացի, մյուսների ոտքերն էլ են աշխատել՝ ոտնակներով կարգավորելով գործիքի հնչեղությունը (Մոցարտի ժամանակ դեռևս ոտնակներ  չկային): Դաշնամուրն ամենամեծ դիապազոնի՝ ձայնածավալի գործիքն է և միաժամանակ պատկանում է լարային, ստեղնավոր և հարվածային գործիքների ընտանիքին (միայն թե ստեղներին տրվող մատների հարվածը նկատի չի առնվում, այլ փայտե ծածկի տակ գտնվող մուրճիկների հարվածը մետաղյա լարերին): Այս իմաստով  դաշնամուրը թերևս միակ գործիքը չէ, բայց այն շատ  իմաստներով է միակը:  Պատահական չէ, որ դաշնամուրն անվանում են  «փոքրիկ նվագախումբ»:Դաշնամուրի մեծ տեսակն է ռոյալը:

Դու նկատե՞լ ես, պատանի՛ բարեկամ, որ համերգի ավարտից հետո բեմից հեռացնում են բոլոր գործիքները, անգամ ռոյալը: Միայն մի գործիք կա, որը մշտապես բեմում է լինում: Դա երգեհոնն է: Այս հնագույն, ծավալային, ստեղնավոր գործիքը նվագում են ձեռքերով ու ոտքերով: Այն մեծ տեղ ունի քրիստոնեական ժամերգության մեջ։ Երգեհոնի անունն էլ մեծապես կապված է Բախի անվան հետ:

Իսկ վերջում ասեմ, թե ինչ բառերով ենք անվանում նշված գործիքներ նվագող երաժիշտներին՝ ակորդեոնահար, կլավեսինահար, դաշնակահար, երգեհոնահար: Հայազգի դաշնակահարներից հայտնի է Սվետլանա Նավասարդյանը, երգեհոնահարներից՝ Վահագն Ստամբոլցյանը:

Երազիկ Գրիգորյան

Նյութը հրապարակվել է «Կանչ» ամսագրում։

Կարևոր է այն, թե ի՛նչ երգեր ենք լսում։
https://www.langcom.am/%d5%a5%d6%80%d5%a3%d5%b6-%d5%a7-%d5%b4%d5%a5%d5%b2%d5%a1%d5%be%d5%b8%d6%80/

ՔՆՆԱՐԿԵ՞ՆՔ ՄԻԱՍԻՆ
Ճի՞շտ է արդյոք «օրինակ ․․․․ և այլն» բառերի համատեղ գործածությունը։👨‍💻
https://www.langcom.am/%d6%85%d6%80%d5%ab%d5%b6%d5%a1%d5%af-%e2%80%a4%e2%80%a4%e2%80%a4%e2%80%a4-%d5%a5%d5%be-%d5%a1%d5%b5%d5%ac%d5%b6/

Մեզ հարցնում են 👇 ․ #հայերեն #հայոցլեզու
https://www.langcom.am/%d5%b4%d5%a5%d5%a6-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6-10/

#հայերեն

Մեզ հարցնում են 👇
https://www.langcom.am/%d5%b4%d5%a5%d5%a6-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6-9/

Ավելին