Հեռախոս` (010) 266879

Էլ․ փոստ` contact@langcom.am

Ի՞նչ է հասկացողությունը, ի՞նչը կարելի է փոխանցել եվ ի՞նչը ոչ

«Իմ հասկացությամբ՝ վեճի առարկան գիտական հարց չէ», «Ժողովուրդը լայն հասկացողություն է», «Գյուղի բնակիչները, հասկացողություն չունենալով անձրևի մասին, ասում են՝ քամին ցրեց ամպերը», «Մի՛ շփոթեք  հասկացությունը հասկացողության հետ»:

Այո՛, հասկացությունը հասկացողության հետ չպետք է շփոթել ու նաև չպետք է կարծել, թե այս բառերը, քանի որ նման են, ունեն նույն իմաստը: Ճիշտ է, նախկինում հասկացություն-ը ունեցել է նաև հասկացողության իմաստը, որն արձանագրված է նաև բառարաններում, բայց սա արդեն հնացած «երևույթ» է, և ժամանակակից հայերենում դրանք հստակորեն սահմանազատված են, ամեն մեկն ունի իր նշանակությունը:

Իսկ ի՞նչ անել դրանք իրար հետ չշփոթելու համար: Ինչպե՞ս պարզել, թե ո՛ր դեպքում ո՛րը պետք է գործածել:

Ոչ մի դժվարություն չկա: Ընդամենը պետք է իմանալ, թե այս բառերից որը ի՛նչ է նշանակում:

Սկսենք հասկացություն-ից: Վերջինս ընդհանուր իմաստով նշանակում է գաղափար: Անշուշտ, բոլորս ենք տեղյակ փիլիսոփայական, գիտական հասկացություններից: Դրանցից շատերը ոչ միայն ուսումնասիրել ենք, այլև սովորել անգիր: Հիշենք գեղագիտական հասկացությունները, բարոյական, մաթեմատիկական, տնտեսագիտական և այլն:

Հասկացողություն-ը հասկանալու, ըմբռնելու կարողությունն է, այս կամ այն կերպ հասկանալը: Օրինակ՝ հասկացողությամբ նա չի փայլում. ժողովուրդներ կան, որոնց հասկացողության մակարդակը շատ բարձր է:

Այժմ ճշտենք սկզբում մեջբերած նախադասությունները: Կարծում ենք՝ արդեն հասկանալի է, որ այս բառերը սխալ են գործածված առաջին երկու օրինակում: Ինչ խոսք, որ վեճի առարկան գիտական հարց կարող էր չլինել իմ հասկացողությամբ. որ ժողովուրդը լայն հասկացություն է և ոչ հասկացողություն: Եվ անշուշտ ճիշտ է, որ գյուղի բնակիչները անձրևի մասին կարող էին հասկացողություն չունենալ:

Հուսով ենք՝ իմանալով այս ամենը, այսուհետև կբարձրանա նաև մեր հասկացողություն մակարդակը, և կիմանանք, թե ի՛նչը կարելի է փոխանցել և ինչը ոչ…

Դարձյալ անենք մեջբերումներ. «Արտակարգ իրավիճակների նախարարության ՓՈԽԱՆՑՄԱՄԲ՝ վերջինս հայտնաբերվել է», «Կալանավորվածի ինքնազգացողությունը լավ է. ՓՈԽԱՆՑՈՒՄ ԵՆ փաս­տաբանները»:

Քանի որ այսպիսի նախադասություններ լսում ենք հաճախ, մենք էլ ուզում ենք մեր ընթերցողին «փոխանցել», որ զգուշանան այսպիսի «փոխանցումներից», որովհետև այսբառն արդեն անցնում է իր «լիազորությունների» սահմանը: Ուշադրություն դարձնելու դեպքում անմիջապես կնկատենք, որ բերված օրինակներում փոխանցելու ոչինչ չկա:

Սխալի պատճառը ռուսերենի համանման նախադասություններն են:

Պետք է զգուշանալ օտար լեզուներից ուղղակի պատճենումներ կատարելուց, որովհետև դրանք հաճախ աղավաղում են մեր լեզվամտածողությունը, հանգեցնում սխալների:

Արդարացում չունի այն պնդումը, թե շատ բառերի նման այս բառը նույնպես իմաստափոխվել է, ձեռք բերել նոր իմաստ: Ճիշտ է, բառը երբեմն կարող է իմաստափոխվել այնպես, որ լիմոնադ ասելով հասկանանք նաև տանձի կամ խնձորի հյութ, բայց այս երևույթը ամեն պարագայում չէ, որ պետք է վկայակոչել որպես արդարացնող հանգամանք: Այդպիսի մտածողությամբ արդարացվել կարող է բառագործածության ամեն սխալ: Էլ ինչի՞ համար են հապա բառերի իմաստները: Դրանք ինչո՞վ պետք է տարբերվեն իրարից: Հապա էլ որտե՞ղ պետք է գործածենք տեղեկացնել, հաղորդել, ասել բառերը, եթե ամեն բան միայն փոխանցում ենք:

Հենց այս մտահոգությունը ձեզ հաղորդելով էլ (ու ոչ փոխանցելով) ավարտենք այսօրվա զրույցը:

      Գուրգեն Միքայելյան

Հղումը սկզբնաղբյուր կայքում։

Կարևոր է այն, թե ի՛նչ երգեր ենք լսում։
https://www.langcom.am/%d5%a5%d6%80%d5%a3%d5%b6-%d5%a7-%d5%b4%d5%a5%d5%b2%d5%a1%d5%be%d5%b8%d6%80/

ՔՆՆԱՐԿԵ՞ՆՔ ՄԻԱՍԻՆ
Ճի՞շտ է արդյոք «օրինակ ․․․․ և այլն» բառերի համատեղ գործածությունը։👨‍💻
https://www.langcom.am/%d6%85%d6%80%d5%ab%d5%b6%d5%a1%d5%af-%e2%80%a4%e2%80%a4%e2%80%a4%e2%80%a4-%d5%a5%d5%be-%d5%a1%d5%b5%d5%ac%d5%b6/

Մեզ հարցնում են 👇 ․ #հայերեն #հայոցլեզու
https://www.langcom.am/%d5%b4%d5%a5%d5%a6-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6-10/

#հայերեն

Մեզ հարցնում են 👇
https://www.langcom.am/%d5%b4%d5%a5%d5%a6-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d6%81%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a5%d5%b6-9/

Ավելին