Հեռախոս` (095) 09 34 55 / (077) 37 65 65

Էլ․ փոստ` contact@langcom.am

Պատվի նշանը՝ որպես պատվի նշան

Հնում հայ մատենագրության մեջ գործածվել է մի յուրահատուկ նշան, որը դրվել է համառոտագրված բառերի վրա և կոչվել է «պատվի նշան»:

Ինչու՞ էին այդպես կոչում նշանը: Հնագույն բնագրերում հանդիպում է միայն յոթ բառի համառոտագրություն՝ Աստուած, Յիսուս, Քրիստոս, Տէր, Սուրբ, Իսրաէլ, Երուսաղէմ: Այս բառերը կոչվում են տերունական, այսինքն` բառեր, որոնք Աստծուն են հատուկ, նրան են վերաբերում կամ աստվածաշնչային են։ Այս համառոտագրությունն արվում էր որպես պատիվ, հարգանք տերունական բառերի նկատմամբ և այն բանի համար, որ գրիչներն ու ծաղկողները իրենց արժան չէին համարում վերոնշյալ բառերը լրիվ գրելու։  Ահա այս պատճառով է առաջացել համառոտագրության նշանի անվանումը: Պատվի նշանը դրվում էր համառոտագրված բառի վերևում։

Տերունական բառերը համառոտագրվում են հետևյալ ձևերով.

Հետագա դարերում պատվագրությունը կորցնում է իր սկզբնական նշանակությունը, սակայն անունը պահում է: Սկսում են համառոտագրել բառեր, որոնք բնավ էլ տերունական չէին, սովորական բառեր և թվանշան տառեր էին (հայտնի է, որ մինչև արաբական թվանշանների փոխառությունը հայերենում թվականներն արտահայտվել են տառերով):

Իսկ ի՞նչն է դրդում գրիչներին համառոտագրելու բառերը: Գրանյութի թանկությունը, երբեմն էլ սղությունը հարկադրում է նրանց փոքր տարածության վրա շատ բան գրել, և ահա այդ նպատակով անհրաժեշտ են համարում դիմել խնայողության, այսինքն՝ համառոտագրության:

Համառոտագրության բազմաթիվ տարբերակներ կան՝ մեկից մինչև մի քանի տառերից բաղկացած։

Հաճախ հանդիպում են երեք և ավելի տառերով հապավումներ, որոնք սովորաբար կազմված են լինում բառի առաջին տառից, միջին բաղաձայն տառերից և վերջին տառից։ Օրինակ՝

Համառոտագրվում են նաև հատուկ անունները՝

Յուրահատուկ խառնուրդ է շաբաթվա օրերի համառոտագրությունը․ այն ընդգրկում է և՛ թիվ, և՛ բառ՝

Բառապաշարում կան նաև բացասական նշանակությամբ կամ «ոչ պատվավոր» բառեր։ Համառոտագրելիս ինչպե՞ս էին վարվում դրանց հետ։ Գրիչները դրա լուծումը գտել էին՝ պատիվը դնելով բառի տակ։ Այսպես.

Կարևոր է հիշել, որ համառոտագրված բառերը ընթերցելիս ամբողջական են արտասանվում են: Օրինակ՝ ՔՍ, ՅՍ, ԲՇ և այլն կարդացվում են ոչ թե այնպես, ինչպես գրված են, այլ Քրիստոս, Յիսուս, երկուշաբթի և այլն։

Հիշե՛ք

Բժշկական այս գործիքը, որն օգտագործում են վիրահատությունների ժամանակ, կոչվում է ՆՇՏԱՐ։
#ՉԱՍԵՔլանցետ

Կոտայքի Ավան գյուղը Երևանի այժմյան Ավան թաղամասն է: Անցյալում «ավան» են կոչվել այն բնակավայրերը, որոնք պարսպապատ չեն եղել և դրանով էլ հենց տարբերվել են քաղաքներից: «Ավան» բառով կազմվել են շատ բնակավայրերի անուններ՝ Ստեփանավան, Սևակավան, Արտավան, Բերքավան և այլն:

ԻՆՉՊԵՍ ԵՆ «ԱՐՏԱՀԱՅՏՎՈՒՄ» ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԸ

Բառաչել - կով, եզ, ցուլ
Մկկալ - այծ
Մայել - ոչխար
Խռխռալ, խռնչալ - խոզ
Խրխնջալ, վրնջալ - ձի
Զռալ - ավանակ
Մռնչալ - վայրի գազաններ՝ առյուծ, վագր, արջ և այլն
Մլավել, մռլտալ, մռմռալ - կատու
Հաչել, կլանչել, կաղկանձել - շուն
Ոռնալ - գայլ

«Կոնդ» անվանումը տիպական է այն տեսակետից, որ հասարակ անունը դառնում է հատուկ տեղանուն: Բնակավայրը Կոնդ է կոչվել բարձր դիրքի պատճառով: Հայերեն նշանակություններից մեկն է «բլուր, բլրակ, թումբ»:

Կոնդի մի մասը հնում կոչվել է Ծիրանի թաղ:

Հիշե՛ք

Վարագույրի այս տեսակը, որը տարածված է հատկապես գրասենյակներում, ՇԵՐՏԱՎԱՐԱԳՈՒՅՐ է կոչվում։
#ՉԱՍԵՔժալյուզի

Ավելին